ریاضیات

زندگی
 
 
پرویز شهریاری (ایستاده سمت راست) به همراه مادرش گلستان شهریاری و برادرانش سهراب و هرمز
پدرش دهقان‌زاده‌ای بود که روی زمین‌های اربابی کارگری می‌کرد. پس از مرگ پدر، مسئولیت خانواده به‌دوش مادرش (گلستان شهریاری) بود. این خانواده از لایه‌های درآمدی پایین جامعه بودند و دوران کودکی شهریاری از نظر معیشتی دوران سختی بود. او تا سال سوم دبیرستان را در دبیرستان ایرانشهر در شهر کرمان گذراند و وارد دانش‌سرای مقدماتی کرمان شد. در خرداد ۱۳۲۳ دانش‌آموخته شد و برای ادامه تحصیل به تهران رفت.        پرویز شهریاری در بیست‌وپنج سالگی
در سال ۱۳۳۲، در تهران در رشته ریاضی از دانشکدهٔ علوم دانشگاه تهران و دانش‌سرای عالی (دانشگاه تربیت معلم تهران کنونی) دانش‌آموخته شد[۶]. یک سال در شیراز آموزگار بود و در سال ۱۳۳۳ به تهران رفت. آن روزها در دبیرستان اندیشه و دبیرستان‌های وابسته به گروه فرهنگی خوارزمی آموزش می‌داد. در دانشکدهٔ فنی دانشگاه تهران، در کلاس‌های روزانه و شبانه دانشگاه تربیت معلم و در اراک در مدرسه عالی علوم اراک هم آموزگار بود[۷].
پرویز شهریاری در دوران پرتنش سیاسی دهه ۲۰ به مبارزه سیاسی روی آورد و در جریان چپ و مارکسیستی به فعالیت می‌پرداخت. در سال ۱۳۲۴ در نوزده‌سالگی به عضویت حزب توده ایران پذیرفته شد.[۸] پس از ۱۵ بهمن ۱۳۲۷ و سوءقصد به جان محمدرضا پهلوی موجی از دستگیری‌ها آغاز شد و در فروردین ۱۳۲۸ شهریاری که عضو حوزه‌ای به مسئولیت احسان طبری بود، برای نخستین بار بازداشت شد و به زندان افتاد و پس از آن بارها در دوران محمدرضا پهلوی و جمهوری اسلامی به زندان افتاد.
شهریاری به زبان فرانسه مسلط بود و در مدتی که در زندان به‌سر می‌برد، زبان روسی را نیز در مدت ۹ ماه، به‌گونه خودآموز و از روی یک کتاب فرا گرفت و از همان زمان، دست به تألیف و ترجمه زد. نخستین ترجمه‌ای که از او به‌ چاپ رسید، کتاب تاریخ حساب نوشته‌ی رنه تانون (نویسنده فرانسوی) در سال ۱۳۲۹ بود. او این کتاب را در زندان ترجمه کرد.
دکتر پرویز شهریاری در فیلم مستند فانوس گلستان، که در اوایل دهه هشتاد خورشیدی درباره او ساخته شد، گفته بود:
«همیشه در زندگی خودم در بیم و امید به سر می‌بردم همیشه حتی حالا نمی‌توانم خودم را آزاد به معنی واقعی احساس کنم و همیشه حس می‌کنم که کسی یا چیزی دارد مرا می‌پاید.»
این دانشمند دادخواه سرانجام در ۸۶ سالگی و در ساعت ۴:۳۰ دقیقه بامداد روز جمعه ۲۲ اردیبهشت ۱۳۹۱ به علت مشکل تنفسی در بیمارستان جم تهران زندگی را بدرود گفت و در عصر همان روز در آرامگاه قصر فیروزه زرتشتیان واقع در شرق تهران با باشندگی گروهی از دوستداران‌اش به خاک سپرده شد.
فعالیت‌های سیاسی
استاد پرویز شهریاری در ابتدا از پیروان احمد کسروی بود و سپس در سال ۱۳۲۴ به گروه هواداران حزب توده پیوست. او هفت بار به زندان رفت.[۹] در سال ۱۳۲۸ به مدت سه سال، در سال ۱۳۳۲ به مدت یک سال‌ونیم، و در سال ۱۳۶۱ به علت عضویت در شورای نویسندگان و هنرمندان به مدت یک سال‌ونیم زندانی شد. [۱۰]
فعالیت‌های علمی و آموزشی
 
 
از راست به چپ پرویز شهریاری، احمد آرام و باقر امامی تالار شرکت نفت، بزرگ‌داشت بیست و پنجمین سال انتشار مجلهٔ سخن.
·                     انتشار نشریاتی چون اندیشه ما، وهومن و چیستا، آشتی با ریاضیات (بعدها: آشنایی با ریاضیات) و سردبیری مجله دانشمند؛
·                     تأسیس مدرسه عالی اراک (۱۳۳۵)؛
·                     تألیف کتاب‌های ریاضی در فاصله ۱۳۳۵ تا ۱۳۵۲ و هم‌زمان با آن تألیف و ترجمه صدها کتاب، در زمینه تاریخ و آموزش ریاضیات؛
·                     انتشار ماهنامه «اندیشه ما»؛
·                     انتشار اولین کتاب «جنبش مزدک و مزدکیان»؛
·                     تهیه یک دوره کتاب درسی ریاضی دوره اول دبیرستان؛
·                     سردبیری هفته‌نامه «وهومن» تا ۲۸ مرداد ۱۳۳۲؛
·                     شروع به‌کار در دبیرستان «اندیشه» از مهر ۱۳۳۸؛
·                     راه‌اندازی اولین کلاس کنکور در ایران با نام گروه فرهنگی خوارزمی؛
·                     تأسیس دبیرستان پسرانه خوارزمی (۱۳۳۹)؛
·                     تأسیس دبیرستان دخترانه مرجان، (۱۳۴۰)؛
·                     تأسیس و ثبت بنیاد فرهنگی پرویز شهریاری در مرداد ۱۳۸۴ به شماره ثبت ۱۸۵۳۲ در اداره ثبت شرکت‌ها و مؤسسات غیرتجاری تهران.
نشریه سخن علمی
نشریه «سخن علمی» از سال ۱۳۴۱ منتشر شد و پرویز شهریاری سردبیر این نشریه بود. استاد پرویز شهریاری درباره این نشریه و سرنوشت آن می‌نویسد:
«این نشریه هشت سال پیاپی منتشر شد: در سال اول ۶ شماره و در ۷ سال بعد، هر سال ۱۲ شماره. روی هم ۹۰ شماره. در بهمن ۱۳۴۸ بلایی نازل شد. در یکی از شعبه‌های سازمان امنیت مرا خواستند. برایم چای آوردند و بسیار با محبت صحبت می‌کردند و در خواست کوچکی داشتند. مجله سخن علمی را به ما (یعنی سازمان امنیت) واگذار کنید. ما همچنان خانلری و تو را به عنوان صاحب امتیاز و سردبیر در مجله اعلام می‌کنیم، ولی شما هیچ دخالتی در آن نخواهید داشت. به هر کدام از شماها (دکتر خانلری و من)، ماهیانه پنج هزار تومان می‌دهیم؛ این قرار هم باید همین‌جا دفن شود. من به‌ظاهر مخالفتی نکردم؛ ولی گفتم، اجازه بدهید سال هشتم را تمام کنیم، آن وقت خدمت می‌رسم و مجله را تحویل می‌دهم. شماره ۱۲ نشریه تا فروردین ۱۳۴۹ طول کشید و در آن یادداشتی به صورت یک‌برگ رنگی گذاشتم که این، آخرین شماره‌ است. به‌ظاهر سازمان امنیت چند مجله را به‌همین صورت در دست گرفته بود. بعد از پخش مجله، آقای دکنر خانلری مرا خواست و جریان را جویا شد. به او گفتم، چه پیش آمده‌ است... ولی اکنون با کاغذی که لای مجله گذاشته و پخش کرده‌ام، گمان می‌کنم مسأله منتفی شده باشد و در واقع هم بعد از آن خبری نشد. برای اینکه ارزش پنج هزار تومان را در آن زمان بفهمید، باید یادآوری کنم که من از همه کارهایی که می‌کردم، روی هم ماهیانه، کمتر از آن درآمد داشتم، مجله سخن علمی هم اشتراکی برابر ۲۵۰ ریال برای ۱۲ شماره داشت.»[۱۱]
وی تا آخر عمر سردبیر نشریه دانش و مردم و نشریه چیستا بود [۱۲] و با نشریه برهان متوسطه نیز از نخستین شماره آن همکاری داشت.
افتخارات
 
 
دریافت نشان درجهٔ یک علمی از وزیر آموزش و پرورش وقت دکتر خانلری، (۱۳۴۵)
·                     ۱۳۴۵، دریافت نشان درجه یک علمی،
·                     ۱۳۸۰، دریافت نشان افتخار ملی از سوی انجمن آثار و مفاخر ملی ایران،
·                     ۱۳۸۱، دریافت دکتری افتخاری ریاضیات از دانشگاه کرمان،
·                     ۱۳۸۴، برگزیده مراسم چهره‌های ماندگار در رشته آموزش ریاضیات،
·                     ۱۳۸۷، دریافت عنوان برترین ریاضیدان زنده ایران از سوی انجمن ریاضی ایران.
تاریخ، فلسفه، کاربرد و آموزش ریاضیات
·                     تاریخ حساب، نوشته رنه تاتون، انتشارات امیرکبیر، چاپ اول ۱۳۲۹، ترجمه.
·                     ریاضیات در شرق، انتشارات خوارزمی، ۱۳۵۲، ترجمه.
·                     سرگذشت آنالیز ریاضی، انتشارات امیرکبیر، ۱۳۵۴، ترجمه.
·                     ریاضیات کاربسته، انتشارات هدهد، ۱۳۶۰، ترجمه.
·                     لباچفسکی و هندسه نااقلیدسی، انتشارات توکا، ۱۳۶۰، تألیف.
·                     پویایی ریاضیات، انتشارات پویش، ۱۳۶۰، ترجمه.
·                     اواریست گالوا، (رمانی بر اساس زندگی اواریست گالوا) لئوپولد انیفلد، چاپ نخست ۱۳۶۴ انتشارات هدهد، چاپ دوم ۱۳۷۳ نشر بردار، ترجمه.
·                     من ریاضی‌دانم، نوربرت وینر، انتشارات فاطمی، چاپ اول ۱۳۶۴، ترجمه.
·                     آفرینندگان ریاضیات عالی، ل. س. فریمان، انتشارات فردوس، چاپ نخست ۱۳۶۳، ترجمه.
·                     خوارزمی و انفورماتیک، شرکت داده‌پردازی ایران، ۱۳۷۰، تالیف.
·                     خلاقیت ریاضی، جورج پولیا، انتشارات فاطمی، ۱۳۷۳، چاپ چهارم، ترجمه.
·                     عالی‌جناب چکمه (گوشه‌ای از تاریخ ریاضیات)، انتشارات پژوهنده، چاپ نخست ۱۳۷۸، چاپ دوم ۱۳۸۴، تألیف.
·                     سرگذشت ریاضیات، نشر مهاجر، چاپ نخست ۱۳۷۸، تألیف.
·                     لگاریتم (تاریخ استدلالی لگاریتم)، گ. ک. استاپو، انتشارات خوارزمی، چاپ نخست ۱۳۴۸.
·                     هندسه در گذشته و حال، انتشارات امیرکبیر، سال‌های پنجاه، تألیف و ترجمه.
·                     غیاث‌الدین جمشید کاشانی، ریاضی‌دان ایرانی، انتشارات فنی ایران، ۱۳۷۸، تألیف.
·                     جوهر، روش و کارآیی ریاضیات، ۳ جلد، انتشارات فنی ایران، ۱۳۸۰، ترجمه.
·                     مسئله‌های تاریخی ریاضیات *، و. د. چیستیاکوف، نشر نی، ترجمه.
·                     فلسفه، اخلاق و ریاضیات، انتشارات پژوهنده، چاپ نخست ۱۳۸۰، تألیف و ترجمه.
·                     خلاقیت در ریاضیات و مهندسی، انتشارات پژوهنده، چاپ نخست ۱۳۸۰، تألیف و ترجمه.
·                     ریاضیات و هنر، انتشارات پروهنده، چاپ نخست ۱۳۸۱، تألیف و ترجمه.
·                     آموزش ریاضی، نشر مهاجر، چاپ نخست ۱۳۸۴، تألیف و ترجمه.
·                     گاهنامه ریاضی، شامل شرح‌حال و نظر ریاضی‌دانان، انتشارات مهاجر، ۱۳۸۰، تألیف.
·                     شما هم می‌توانید در درس ریاضی خود موفق باشید، انتشارات مدرسه، چاپ نخست ۱۳۷۸، چاپ دوم ۱۳۸۰، تألیف.
·                     نگاهی به تاریخ ریاضیات در ایران، شرکت انتشارت علمی و فرهنگی، چاپ نخست بهار ۱۳۸۵، تألیف.
·                     دانشنامه ریاضی ایران
کتاب‌های درسی
·                     دوره کتاب‌های درسی ریاضی سه سال اول دبیرستان (نظام قدیم)، شامل دو جلد حساب (برای سال‌های اول و سوم)، دو جلد جبر (سالهای دوم و سوم)، و سه جلد هندسه (سال‌های اول و دوم و سوم)، کلاله خاور، ۱۳۳۷-۱۳۳۵، تألیف.
·                     دوره کامل ریاضیات دبیرستانی و کتاب‌های مسائل مربوط به آن (با همکاری آقایان امامی، ازگمی، بهنیا، شیخ‌رضایی) انتشارات علمی و سپس امیرکبیر، در فاصله سال‌های ۱۳۳۸ تا ۱۳۴۴، تألیف.
·                     ریاضیات ۵ سال اول دبیرستان، و ۳ سال راهنمایی تحصیلی (با همکاری آقای شمس‌آوری)، سال‌های ۱۳۵۱–۱۳۴۵، تألیف.
·                     جبر سال سوم رشته ریاضی–فیزیک (با همکاری آقای امامی)، ۱۳۵۲، تألیف.
آموزش مبحث یا شاخه‌ای از ریاضیات
·                     نظریه مجموعه‌ها، واتسلاو سرپینسکی، انتشارات خوارزمی، چاپ نخست ۱۳۵۰، چاپ سوم شهریور ۱۳۶۴، ترجمه.
·                     روش مختصات، ل. س. پونتریاگین، نشر پژواک کیوان، چاپ اول پاییز ۱۳۸۲، ترجمه.
·                     مثلثات مستقیم‌الخط و کروی، س. ای. نووسلو، چاپ چهارم ۱۳۷۸ نشر دانش امروز، ترجمه.
·                     روش‌های جبر، دو جلد، چاپ اول، انتشارات امیرکبیر، ۱۳۴۴، تالیف.
·                     اعداد اول *، امیل بورل، انتشارات امیرکبیر، چاپ اول ۱۳۴۴، چاپ سوم ۱۳۸۱، ترجمه.
·                     جبر از آغاز تا پایان (خودآموز)، واویلف/ملنیکف/آلکس نیک/پاسی چنکو، انتشارات تهران، چاپ اول ۱۳۶۹، چاپ دوم زمستان ۱۳۷۱، ترجمه..
·                     تقارن در جبر، و. گ. بالتیانسکی/ن. یا. ویلنکین، انتشارات امیرکبیر، چاپ مرداد ۱۳۴۷، ترجمه.
·                     تقارن در هندسه و جبر.
·                     هندسهٔ غیراقلیدسی، نشر اندیشه، چاپ سوم اردیبهشت ۱۳۵۲، ترجمه.
·                     ورودی به نظریهٔ مجموعه‌ها، ژ. بروئر، انتشارات پویش، چاپ اول ۱۳۵۹، ترجمه.
·                     استقراءِ ریاضی، نوشتهٔ سومینسکی و گولووینا و یاگلوم، انتشارات خوارزمی، چاپ نخست خرداد ماه ۱۳۴۸، چاپ دوم آذرماه ۱۳۶۵، چاپ سوم آبان ماه ۱۳۷۷.
·                     نامساویها، پاول پترویچ کارو کین، انتشارات خوارزمی، ۱۳۵۰، ترجمه.
·                     نابرابری‌ها، انتشارات فردوس و انتشارات مجید، چاپ نخست ۱۳۷۲، تألیف.
·                     اشتباه استدلال‌های هندسی، انتشارات خوارزمی، ۱۳۵۰، ترجمه.
·                     ورودی به منطق ریاضی، انتشارات خوارزمی، ۱۳۵۴، ترجمه.
·                     انعکاس، انتشارات خوارزمی، ۱۳۵۱، ترجمه.
·                     نظریهٔ ساختمان‌های هندسی، آگوست آدلر، انتشارات فردوس، چاپ نخست ۱۳۶۹، ترجمه.
·                     هندسه پرگار، انتشارات دانشجو، سالهای شصت، ترجمه.
·                     عبارتهای متقارن در جبر مقدماتی، رز نشر، سالهای شصت، تالیف.
·                     قدر مطلق در حوزه عددهای حقیقی، رز نشر، سالهای شصت، تالیف.
·                     آنالیز برداری و نظریه میدان، انتشارات فاطمی، سالهای شصت، ترجمه.
·                     قضیهٔ مستقیم و قضیهٔ معکوس *، ا. س. گراوشتین، نشر نی، چاپ اول ۱۳۷۵، ترجمه.
·                     تابعهای متناوب، رز نشر ۱۳۶۸، تالیف.
·                     بخش درست عدد [x]، رز نشر ۱۳۶۸، نشر مهاجر ۱۳۷۸، تالیف.
·                     روش استقرای ریاضی، رز نشر، ۱۳۶۸، تالیف.
·                     ورودی به نظریه آنالیز ترکیبی، رز نشر، ۱۳۶۸، تالیف.
·                     بسط دو جمله‌ای با نمای طبیعی، رز نشر، ۱۳۶۸، تالیف.
·                     تربیع دایره و غیرجبری بودن عدد پی، رز نشر، ۱۳۶۸، تالیف.
·                     ورودی به نظریه احتمال، رز نشر، ۱۳۶۸، تالیف.
·                     آنالیز ریاضی، رز نشر، ۱۳۶۸، ترجمه.
·                     لگاریتم، گ. استاکوف، انتشارات خوارزمی، سال‌های پنجاه، ترجمه.
·                     آنالیز ریاضی، ۳ جلد (با همکاری باقر امامی)، انتشارات فردوس، ۱۳۶۸، ترجمه.
·                     قضیهٔ فرما *، م. م. پوستنیکوف، نشر نی، چاپ اول ۱۳۷۹، ترجمه.
·                     بنیان‌های هندسه، و. ای. کوستین، نشر مهاجر، چاپ اول ۱۳۸۱، ترجمه.
·                     آنالیز برداری، آ. آ. گولدفاین، انتشارات فاطمی، چاپ اول ۱۳۶۴، چاپ دوم ۱۳۶۸، ترجمه.
ریاضیات به زبان ساده
·                     بازی با بی‌نهایت، روزا پتر، چاپ اول ۱۳۵۶ انتشارات توکا، چاپ دوم ۱۳۶۳ انتشارات فردوسی، ترجمه.
·                     منحنیها در فضا، دونووان جونسون، انتشارات چاپار، چاپ اول ۲۵۳۶، ترجمه.
·                     دستگاه‌های محدود ریاضیات، انتشارات چاپار، ۲۵۳۴، ترجمه.
·                     داستان مجموعه‌ها، ن. ی. ویلنکین، انتشارات توکا، چاپ اول ۱۳۵۵، چاپ دوم شهریورماه ۱۳۵۷، ترجمه.
·                     داستان‌های ریاضی، انتشارات توکا، سالهای شصت، ترجمه.
·                     روش مختصاتی و هندسهٔ چهاربعدی، ی. م. گلفاند/ا. گ. گلاگوله وا/آ. آ. کیریلوف، انتشارات خوارزمی، ۱۳۵۶، ترجمه.
·                     مسیر ریاضیات جدید، دبلیو. دبلیو. سایر، چاپ نخست بهار ۱۳۶۶ توسط انتشارات علمی دانشجو، چاپ دوم بهار ۱۳۶۹ توسط رز نشر/سازمان چاپ و نشر مشهد، ترجمه.
مسائل ریاضی
·                     مهم‌ترین مسأله‌ها و قضیه‌های ریاضی، شکلیارسکی/چنتسوف/یاگلوم، انتشارات مجید/انتشارات فردوس، چاپ دوم ۱۳۷۴، ترجمهٔ پرویز شهریاری و ابراهیم عادل.
·                     مسأله‌های دشوار ریاضی، کنسانتین شاخنو، انتشارات فردوس، چاپ سوم ۱۳۷۴، ترجمه.
·                     مسابقه‌ها، کنکورها و المپیادهای ریاضی، انتشارات جاودان خرد، چاپ اول ۱۳۷۲، تألیف.
·                     گزیدهٔ مسأله‌های تازه و بکر مقدماتی ریاضیات، و. پلاتونف/ک. ر. لیوک/و. زارتسکی/ن. مدتلسکی/ل. توتایف، نشر پژواک کیوان، چاپ اول ۱۳۸۲، ترجمه.
·                     مسائل مسابقات ریاضی، وا. س. کوشچنکو، انتشارات امیرکبیر، چاپ هشتم ۱۳۶۵، ترجمه.
·                     روشهای مثلثات، (با همکاری احمد فیروزنیا)، انتشارات خوارزمی، سال‌های پنجاه، تالیف.
·                     تمرین‌ها و مسائل آنالیز ریاضی *، ب. ب. دمیدوویچ، انتشارات امیرکبیر، چاپ ششم ۱۳۸۲، ترجمه.
·                     مساله‌های ریاضی، آسان ولی... ، انتشارات توکا، ۱۳۵۴، ترجمه.
·                     مساله‌های المپیادهای مجارستان، انتشارات دانشجو، سالهای شصت، ترجمه.
·                     دربارهٔ حد، آ. آ. کیریلوف انتشارات آزاده، ۱۳۶۳، ترجمه.
·                     تئوری اعداد (۲۵۰ مسألهٔ حساب)، نوشتهٔ واتسلاو سرپینسکی، انتشارات خوارزمی، چاپ اول آبان ماه ۱۳۴۹، چاپ دوم شهریور ماه ۱۳۶۹، چاپ سوم تیر ماه ۱۳۷۷.
·                     مساله‌های المپیادهای آمریکا، (با همکاری ابراهیم عادل)، نشر بردار، ۱۳۶۸، ترجمه.
·                     المپیاد ریاضی لنینگراد (از سال ۱۹۶۱ به بعد)، د. و. فومین، چاپ اول انتشارات اینشتین ۱۳۷۴، چاپ دوم نشر گستره ۱۳۷۹، ترجمه.
·                     المپیادهای بین‌الملی، (با همکاری ابراهیم عادل)، انتشارات فاطمی، ۱۳۶۸، ترجمه و تالیف.
·                     مساله‌های المپیادهای ریاضی در کشورهای مختلف، انتشارات فردوس، ۱۳۶۸، ترجمه.
·                     آمادگی برای المپیادهای ریاضی، انتشارات فاطمی، ۱۳۶۹، ترجمه.
·                     ۷۰۰ مسأله با حلّ کامل، (با همکاری آقایان باقر امامی و جواد حریرچی)، چاپ چهارم ۱۳۶۹، ترجمه.
·                     دوره اختصاصی جبر مقدماتی، سالهای چهل، انتشارات امیرکبیر، ترجمه.
·                     مسائل امتحانی جبر چهارم دبیرستان‌های کشور با حل، انتشارات امیرکبیر، ۱۳۴۴، تألیف.
·                     مسائل امتحانی جبر پنجم دبیرستان‌های کشور با حل، انتشارات امیرکبیر، ۱۳۴۴، تألیف.
·                     تست حساب استدلالی (با همکاری آقایان باقر امامی و قوام‌زاده)، انتشارات امیرکبیر، ۱۳۴۳، تألیف.
·                     مسائل جبر و راهنمای حل آنها برای کلاس‌های کنکور، (با همکاری باقر امامی)، انتشارات امیرکبیر، سال‌های چهل، تألیف.
·                     مسائل مثلثات و راهنمای حل آنها برای داوطلبان کنکور، (با همکاری باقر امامی)، انتشارات امیرکبیر، سال‌های چهل، تألیف.
·                     مسائل هندسه و راهنمای حل آنها برای داوطلبان کنکور، (با همکاری آقای ازگمی)، انتشارات امیرکبیر، سالهای چهل، تألیف.
·                     تست‌های ریاضیات، (با همکاری آقای تقوی)، انتشارات امیرکبیر، سال‌های پنجاه، تألیف.
·                     تئوری اعداد، (با همکاری آقای قوام‌زاده)، انتشارات امیرکبیر، سال‌های پنجاه، تألیف.
·                     حل مسائل آنالیز، (با همکاری آقایان باقر امامی و عصار)، انتشارات دانشگاه تهران، سال‌های پنجاه، تألیف.
·                     تست ریاضیات، (با همکاری آقایان باقر امامی و قوام‌زاده)، انتشارات امیرکبیر، ۱۳۵۰، ترجمه.
·                     مسأله‌های ریاضیات عمومی با حل، (با همکاری باقر امامی)، انتشارات امیرکبیر، ۱۳۵۳، تألیف.
·                     مسأله‌های کنکور شوروی، انتشارات پویش، ۱۳۶۱، ترجمه.
·                     مسائل مسابقات ریاضی شوروی، انتشارات امیرکبیر، ترجمه.
سرگرمی در ریاضیات
·                     سرگرمی‌های هندسه، ی. ای. پرلمان، انتشارات خوارزمی، چاپ نخست مهرماه ۱۳۴۷، چاپ دوم شهریورماه ۱۳۵۷.
·                     سرگرمی‌های جبر، ی. ای. پرلمان، انتشارات امیرکبیر، چاپ نخست ۱۳۴۶، چاپ ششم ۱۳۶۵.
·                     سرگرمی‌های ریاضی، ی. ای. پرلمان.
·                     ریاضیات زنده، ی. ای. پرلمان، نشر میترا، چاپ نخست بهار ۱۳۷۴.
·                     اندیشه ریاضی، ب. آ. کوردمسکی، انتشارات امیرکبیر (از مجموعه‌کتاب‌های سیمرغ، شماره ۹۱)، چاپ نخست ۱۳۵۵.
·                     ۱۷۵ مسأله منطقی *، دی یر دبیزام/یانوش هرتسگ، نشر نی، چاپ نخست ۱۳۶۶، چاپ دوم ۱۳۷۴.
·                     سرگرمی‌های توپولوژی (توپولوژی تجربی) *، استفن بار، نشر نی، چاپ دوم ۱۳۷۴.
·                     در پی فیثاغورث *، شه‌پان. النسکی، انتشارات امیرکبیر، چاپ پنجم ۱۳۸۴.
·                     در قلمرو ریاضیات، آ. پ. دوموریاد، انتشارات امیرکبیر، چاپ نخست ۱۳۴۸، چاپ دوم ۱۳۶۳.
رمان یا فیزیک یا تاریخِ نجوم یا غیره
·                     باد و باران، زاهاریا استانکو (رمان دو جلدی).
·                     کتابی درباره کتاب، سرگی له‌وو.
·                     داستان‌های علمی، مارک تواین/ایزاک آسیموف... ، انتشارات فردوس، چاپ نخست خرداد ۱۳۶۱، ترجمه.
·                     علم، جامعه و انسان، جلد یک و دو، انتشارات هدهد، چاپ نخست جلد دوم خرداد ۱۳۶۰، ترجمه و تألیف.
·                     اواریست گالوا، لئوپولد اینفلد، انتشارات هدهد، چاپ نخست ۱۳۶۰، ترجمه.
·                     یک روز زندگی پسرک قبطی، ماتیو، انتشارات توکا، ترجمه.
·                     اخلاق و انسان، الگانا تانونا کروتووا، انتشارات فردوس، چاپ دوم ۱۳۶۱، ترجمه.
·                     نظریهٔ نسبیت در مسئله‌ها و تمرین‌ها *، الکسی نیکلایه ویچ مالینین، نشر نی، چاپ دوم ۱۳۷۴، ترجمه.
·                     در جستجوی هماهنگی، اُلِگ موروز، نشر مهاجر، چاپ نخست ۱۳۸۲، ترجمه.
درباره پرویز شهریاری
·                     سال‌ها باید که تا... جشن‌نامه استاد پرویز شهریاری، به کوشش دکتر رقیه بهزادی، انتشارات فردوس، ۱۳۸۲.
·                     ارج‌نامه شهریاری، به خواستاری واشراف دکتر پرویز رجبی نشر توس.
·                     یک زندگی خاطرات ودیدگاهای دکتر پرویز شهریاری در گفتگو با مهندس امیر حاجی صادقی، نشر کوچک
·                     پس از چهل سال: زندگی‌نامه استاد پرویز شهریاری، ابوالقاسم پورحسینی، نشر مهاجر، چاپ اول ۱۳۸۰.
·                     ستارهٔ اعداد (پرویز شهریاری) کیست و چه کرد؟، سیدعلی صالحی، انتشارات تهران.
·                     فیلم مستند پرتره «فانوس گلستان»، مروری بر زندگی، اندیشه، آثار و افتخارات استاد دکتر پرویز شهریاری، فیلمی از میلاد درویش، برنده جایزه بهترین فیلم و برنامه تلویزیونی از نخستین دوره جشنواره فرهنگ و رسانه وزارت علوم. نمایش و نقد در خانه هنرمندان ایران با حضور استاد شهریاری. تولید مستقل به سال ۱۳۸۴ در تهران ، انتشار در بهار ۱۳۹۲ از شرکت ندای فرهنگ هخامنشیان با کسب مجوز رسمی از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، رونمایی از توزیع در مراسم نخستین سالگرد درگذشت استاد پرویز شهریاری.